Narzędzia wspierające diagnozę ASD
Obok ADOS-2 specjaliści korzystają z dodatkowych narzędzi, które porządkują wywiad lub pomagają wstępnie ocenić, czy warto pogłębić diagnozę. Poniżej przedstawiamy najczęściej stosowane: ADI-R, AQ, RAADS-R, ASRS, MIGDAS-2 i CARS-2. Żadne z nich nie zastępuje całościowej diagnozy klinicznej – pełnią rolę pomocniczą.
ADI-R – ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny
Czym jest ADI-R?
ADI-R (Autism Diagnostic Interview – Revised) to obszerny, ustrukturyzowany wywiad prowadzony z rodzicami lub opiekunami. Skupia się na historii rozwoju oraz funkcjonowaniu w trzech obszarach kluczowych dla diagnozy ASD: komunikacji, interakcjach społecznych oraz powtarzalnych zachowaniach i zainteresowaniach.
Kiedy stosuje się ADI-R?
ADI-R wykorzystuje się szczególnie wtedy, gdy potrzebny jest pogłębiony, uporządkowany obraz rozwoju – np. w trudniejszych diagnostycznie przypadkach. Bywa łączony z obserwacją ADOS-2, tworząc parę: wywiad o historii rozwoju i obserwacja bieżącego zachowania.
ADI-R a ADOS-2
ADI-R i ADOS-2 to narzędzia komplementarne. ADOS-2 to bezpośrednia obserwacja zachowania „tu i teraz”, a ADI-R to ustrukturyzowany wywiad o przebiegu rozwoju. Razem dają pełniejszy obraz niż każde z osobna, dlatego w wielu diagnozach stosuje się je łącznie.
Kwestionariusze przesiewowe i obserwacyjne
Poniższe narzędzia pełnią rolę przesiewową lub pomocniczą – sygnalizują, czy warto pogłębić diagnozę, albo porządkują obserwacje. Ich wynik nigdy nie jest równoznaczny z diagnozą.
AQ (Autism Spectrum Quotient)
Charakterystyka: samoopisowy kwestionariusz dla nastolatków i dorosłych, badający nasilenie cech autystycznych. Zastosowanie: narzędzie przesiewowe – wysoki wynik sugeruje, że warto rozważyć diagnozę.
RAADS-R
Charakterystyka: rozbudowany kwestionariusz samoopisowy dla dorosłych, uwzględniający także obszar sensoryczny. Zastosowanie: wsparcie diagnozy dorosłych, zwłaszcza osób z silnym maskowaniem.
ASRS
Charakterystyka: skala oceny wypełniana przez rodziców lub nauczycieli, dotycząca dzieci i młodzieży. Zastosowanie: przesiew i zebranie obserwacji z różnych środowisk życia dziecka.
MIGDAS-2
Charakterystyka: ustrukturyzowany wywiad sensoryczno-narracyjny, oparty na relacji i rozmowie. Zastosowanie: uzupełnia obraz funkcjonowania, akcentując perspektywę osoby badanej.
CARS-2
Charakterystyka: skala obserwacyjna oceniająca nasilenie cech autystycznych. Zastosowanie: pomoc w ocenie nasilenia objawów, stosowana głównie u dzieci.
Jak narzędzia wspierające łączą się w diagnozę?
Żadne z powyższych narzędzi nie działa w oderwaniu od reszty procesu. Kwestionariusze przesiewowe mogą zasygnalizować potrzebę diagnozy, wywiady porządkują historię rozwoju, a obserwacja (ADOS-2) pokazuje bieżące funkcjonowanie. Dobór konkretnych narzędzi zależy od wieku i potrzeb osoby badanej – opisujemy to na stronie Nasze podejście diagnostyczne.
Umów diagnozę z wykorzystaniem ADOS-2
Kompleksowa diagnoza autyzmu prowadzona przez wykwalifikowanych specjalistów — dzieci, młodzież i dorośli.
Treść weryfikowana merytorycznie przez specjalistów Polskiego Centrum Diagnozy Autyzmu (DCP)Aktualizacja: 6 października 2026